Τετάρτη, 9 Μαρτίου 2011

Το νομοσχέδιο για την ποινική ευθύνη υπουργών: Και πάλι όχι ίσοι με τους πολίτες


ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΑΡ. ΦΙΛΗ*
Το νομοσχέδιο που τροποποιεί τον νόμο για την ποινική ευθύνη των υπουργών, δεν φαίνεται, στο πλαίσιο πάντα βέβαια του Συντάγματος, να δημιουργεί όσο γίνεται ισότιμη μεταχείριση με αυτή των πολιτών.
Όπως είναι γνωστό η ευθύνη υπουργών και υφυπουργών κινείται υπό την ομπρέλα της κραυγαλέα ευνοϊκής (και επονείδιστης) διάταξης του άρθρου 86 του Συντάγματος, που ορίζει ότι το αξιόποινο των πράξεων εξαλείφεται (δηλαδή επέρχεται η παραγραφή) μετά το πέρας της δεύτερης τακτικής συνόδου που αρχίζει μετά την τέλεση της αξιόποινης πράξης, αν ως τότε η Βουλή δεν έχει αποφασίσει την άσκηση ποινικής δίωξης. Διάταξη που μόνο με αναθεώρηση του Συντάγματος μπορεί να αλλάξει και προβλέφθηκε στην αναθεώρηση του Συντάγματος του 2001 και σε συμφωνία των δύο μεγάλων κομμάτων.
Το θετικότερο ίσως σημείο του νομοσχεδίου είναι η πρόβλεψη λειτουργίας τριμελούς γνωμοδοτικού συμβουλίου (από έναν αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου και δύο εισαγγελείς εφετών, κατόπιν κληρώσεως) για «τον νομικό έλεγχο των στοιχείων και την αξιολόγηση της ουσιαστικής βασιμότητας αυτών» (προτού συσταθεί η ειδική κοινοβουλευτική επιτροπή προκαταρκτικής εξέτασης). Έτσι όπως είναι διατυπωμένη η διάταξη μπορεί να δημιουργήσει σημαντικά προβλήματα του «εκ πρώτης όψεως» νομικού ελέγχου και αξιολόγησης. Γιατί το γνωμοδοτικό συμβούλιο ούτε θα μπορεί να εξετάσει τους υπόπτους τέλεσης της αξιόποινης πράξης υπουργούς και υφυπουργούς ούτε αυτούς που τους κατηγορούν ούτε μάρτυρες. Θα πρέπει να έχει ευρύτερες αρμοδιότητες, αυτές του εισαγγελικού λειτουργού που διενεργεί προκαταρκτική εξέταση. Τούτο δε θα διευκολύνει και το έργο της ειδικής κοινοβουλευτικής επιτροπής για τη διενέργεια προκαταρκτικής εξέτασης, αν προχωρήσει παραπέρα η ποινική διαδικασία.
Ο νόμος (3126/03) ορίζει ότι αν κατά τη διεξαγωγή άλλης, διοικητικής εξέτασης, προκαταρκτικής εξέτασης, προανάκρισης ή ανάκρισης προκύψουν στοιχεία που έχουν σχέση με τις αξιόποινες πράξεις του νόμου, αυτά διαβιβάζονται αμελλητί στη Βουλή, από αυτόν που διενεργεί την εξέταση, προανάκριση ή ανάκριση. Επειδή όπως εσωτερικά η Εισαγγελία του Αρείου Πάγου έχει διαμορφώσει τη διαβίβαση, αυτά αποστέλλονται πρώτα σε αυτήν και κρίνει αν πρέπει να τα διαβιβάσει ή όχι στη Βουλή. Θα πρέπει να προβλεφθεί ότι αποστέλλονται άμεσα στη Βουλή από τον ανακριτικό ή προανακριτικό υπάλληλο χωρίς την παρεμβολή άλλου προσώπου. Γιατί δηλαδή να μην μπορεί (έστω και καθ’ υπερβολήν) ο πταισματοδίκης της εσχατιάς της Ελλάδος να τα στείλει στη Βουλή και να κρίνει αν πρέπει να σταλούν μόνο ο επιλεγείς από το Υπουργικό Συμβούλιο Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου;
Επίσης θα πρέπει να καταργηθεί η ρύθμιση ότι η Βουλή μπορεί να αποφασίζει οποτεδήποτε την ανάκληση της απόφασής της για την άσκηση ποινικής δίωξης ή την αναστολή της δίωξης, της προδικασίας ή της κύριας διαδικασίας καθώς επίσης και να αίρει την αναστολή. Αυτό δεν συμβαίνει με τους κοινούς πολίτες που κατηγορούνται και μπορεί να μεταβληθεί σε όπλο κρυφών συμφωνιών, εκβιασμών και συμβιβασμών. Άπαξ και άρχισε η ποινική διαδικασία, θα πρέπει να συνεχίζεται.
Παραπέρα ο ίδιος νόμος ορίζει ότι δεν επιτρέπεται η παράσταση πολιτικής αγωγής στο Ειδικό Δικαστήριο, όπως προβλέπεται για όλες τις άλλες ποινικές δίκες. Αυτό θα πρέπει να καταργηθεί και ο θιγόμενος πολίτης άμεσα από αξιόποινες πράξεις υπουργού να μπορεί να διορίζει δικηγόρο και να παρίσταται στην όλη διαδικασία. Διαφορετικά η ποινική διαδικασία, σε αντίθεση με ό,τι συμβαίνει με όλους τους πολίτες της Ελλάδας, είναι πολύ πιο ευνοϊκή για τον κατηγορούμενο και δεν υποβοηθείται σε όλο της το εύρος η αποκάλυψη της αλήθειας.
Επιπλέον το νομοσχέδιο ναι μεν επιτρέπει την επιβολή περιοριστικών όρων στον κατηγορούμενο, αλλά διατηρεί τη ρύθμιση ότι δεν επιτρέπεται η έκδοση εντάλματος βίαιης προσαγωγής, σύλληψης και προσωρινής κράτησης, ενώ θα έπρεπε να προβλέπεται ότι επιτρέπεται, όπως για όλους τους πολίτες, και δεν έχει το αμάχητο τεκμήριο ο πρώην υπουργός ότι δεν μπορεί να μεθοδεύσει τη διαφυγή του από την Ελλάδα.
Τέλος ενώ προβλέπεται στο στάδιο της προκαταρκτικής εξέτασης η κατάσχεση του οικονομικού οφέλους που προέρχεται από αξιόποινη πράξη, δεν προβλέπεται αυτό στο επόμενο σοβαρότερο στάδιο της ανάκρισης.
Συμπερασματικά το νομοσχέδιο κινείται σε θετική κατεύθυνση, αλλά με συγκρατημένα βήματα προσπαθεί να διατηρήσει ευνοϊκές ρυθμίσεις υπέρ των υπουργών που δεν ισχύουν για όλους τους άλλους πολίτες.

* Ο Δημήτρης Φίλης είναι πρώην μέλος του Δ.Σ. του ΔΣΑ

http://www.avgi.gr/ArticleActionshow.action?articleID=603152


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου