Δευτέρα, 29 Νοεμβρίου 2010

Η γερμανίδα αδερφή της Θεσσαλονίκης

Η αδελφοποίηση της Θεσσαλονίκης με τη Λειψία χάνεται κάπου στα βάθη της Λαοκρατικής Δημοκρατίας της Γερμανίας. Υπογράφηκε το 1984 και αναθερμάνθηκε πριν από δύο χρόνια. Η γερμανίδα «αδερφή» μας έχει πολλά κοινά με εμάς, όπως η ανεργία του 13,5%. Έχει όμως και πολλές διαφορές, με κυριότερη την εύρεση της ταυτότητάς της. Εκμεταλλευόμενη το παρελθόν, η Λειψία αποφάσισε να δώσει έμφαση σε τομείς όπως ο πολιτισμός, η τεχνολογία και τα media.




Της Χριστίνας Ταχιάου


Ο αντιδήμαρχος της Λειψίας Andreas Mueller δηλώνει τη χαρά του για τις σχέσεις της πόλης του με τη Θεσσαλονίκη, καθώς μας υποδέχεται στο καινούργιο δημαρχείο της πόλης. Όταν λέμε καινούργιο, εννοούμε ότι είναι μόλις 105 ετών. Το παλιό διανύει τον 5ο αιώνα της ζωής του. Και τα δύο κτίρια είναι τεράστια, επιβλητικά, με τα ίχνη του χρόνου και της ιστορίας πάνω τους. Τόσο διαφορετικά, μα και τόσο ταιριαστά με τα υπερμοντέρνα κτίσματα που στεγάζουν την Έκθεση της Λειψίας, το αεροδρόμιο, το Μουσείο Τέχνης και φέρουν υπογραφές διάσημων σύγχρονων αρχιτεκτόνων.

Αποβιομηχανοποίηση

Με την ενοποίηση της Γερμανίας, το 1990, η Λειψία έζησε τις επιπτώσεις της αποβιομηχανοποίησης: Από τις 115.000 θέσεις εργασίας στη βιομηχανία που υπήρχαν έως τότε έμειναν μόλις 12.000. Τεράστια εργοστάσια έκλεισαν, βιομηχανίες τα μάζεψαν για αλλού, περιοχές ολόκληρες ερήμωσαν. Η ανεργία εκτινάχθηκε στο 23%, οπότε μπήκαν μπρος προγράμματα στήριξης ανέργων αλλά κυρίως επιμόρφωσης, ώστε να υπάρχουν εξειδικευμένοι εργαζόμενοι στους τομείς της νέας εποχής. Η πόλη αποφάσισε να εκμεταλλευτεί το παρελθόν της, να ρίξει μια ματιά στο μέλλον και να γίνει τμήμα αυτού.

Οι αρχές της πόλης και του κρατιδίου της Σαξονίας, στο οποίο ανήκει, αποφάσισαν ότι οι τομείς στους οποίους αξίζει να δοθεί έμφαση, για να υπάρχει ανάπτυξη, είναι η κουλτούρα, η καινοτομία, η ενέργεια και η τεχνολογία, τα συνέδρια και τα logistics. Όλα αυτά βέβαια βασίστηκαν στη λογική ότι η πόλη έχει μία πολιτιστική συνέχεια, εκθεσιακό παρελθόν και μακρά ιστορία στις μεταφορές.

Σήμερα η ανεργία έχει περιοριστεί στο 13,5%. Βεβαίως οι αρχές δεν χαίρονται καθόλου με το ποσοστό και προσπαθούν, όσο μπορούν, να το περιορίσουν. «Η πόλη χρειάζεται πίσω τους νέους της», τονίζει ο αντιδήμαρχος Mueller. «Είναι μία εξαιρετική επιλογή για νέους ανθρώπους και νέες οικογένειες. Προσφέρει ευκαιρίες, διαθέτει ποιότητα ζωής και είναι πολύ πιο φτηνή από το Μόναχο ή τη Φραγκφούρτη».

Οι νέοι άρχισαν να εγκαταλείπουν τη Λειψία λόγω της διαφοράς στους μισθούς των «νέων κρατιδίων», όπως ονομάζονται αυτά της πρώην ΛΔΓ, και της «παλιάς» Γερμανίας. Τους χωρίζει ένα επιπλέον 30% που δίδεται στην «παλιά». Γι’ αυτό και οι Σάξονες προτιμούν να αναζητήσουν την τύχη τους στη Βαυαρία ή τη Βάδη-Βυτεμβέργη. Βεβαίως και το κόστος ζωής είναι ανάλογο..

Media city

Στη δεκαετία του ’90 στη Λειψία εγκαταστάθηκαν εκατοντάδες επιχειρήσεις media με την ευρεία του όρου έννοια. Γνωστή για τους εκδοτικούς οίκους και τα τυπογραφεία της εκατοντάδες χρόνια τώρα, η πόλη δέχτηκε ώς το 2000 μία «επίθεση» δημιουργικών και διαφημιστικών γραφείων, καθώς και εταιρειών παραγωγής. Άνοιξαν θέσεις εργασίας, όμως με έναν μυστήριο τρόπο, αν και εξακολούθησαν να δημιουργούνται επιχειρήσεις, οι θέσεις εργασίας δεν αυξήθηκαν. Ο τζίρος πάντως των εταιρειών του χώρου στην πόλη αγγίζει τα 650.000.000 ευρώ ετησίως.

Πρόκειται για μία πόλη που διαβάζει, όπως και ολόκληρη η Γερμανία άλλωστε. Η τοπική εφημερίδα «Leipziger Volkszeitung» έχει τιράζ 210.000 φύλλα ημερησίως! Δικαίως ο διευθυντής της Michael Schneider δεν δείχνει να ανησυχεί ιδιαίτερα. «Και στο μέλλον παρά την ανάπτυξη των ηλεκτρονικών τα έντυπα μέσα θα έχουν ευκαιρίες», ισχυρίζεται. Η εφημερίδα του έχει περάσει από χίλια μύρια κύματα στην ιστορία της, που μετρά 116 χρόνια. Έχει περάσει από σοσιαλιστικά χέρια σε ναζιστικά, από εκεί σε κομμουνιστικά, για να γίνει στο τέλος μία ιδιωτική επιχείρηση.

Η Λειψία διαβάζει. Η Θεσσαλονίκη;

Η Λειψία είναι συνεδριούπολη αλλά και εκθεσιούπολη. Ως διαμετακομιστικό κέντρο εδώ και πολλούς αιώνες πραγματοποιούσε εκθέσεις προϊόντων στο κέντρο της από το 1165! Όταν οι χώροι αυτοί εγκαταλείφθηκαν, μετατράπηκαν σε πρώτης τάξεως εμπορικά κέντρα, με πινελιές μοντέρνας αρχιτεκτονικής σε κτίρια 200-300 ετών.

Οι νέοι εκθεσιακοί χώροι είναι υπερμοντέρνοι. Σε απόσταση περίπου μισής ώρας από το κέντρο της πόλης το κεντρικό κτίριο εντυπωσιάζει με τη φουτουριστική αρχιτεκτονική του, την οποία υπέγραψε το γραφείο των Gerkan, Mark & Partners από το Αμβούργο, συνεπικουρούμενο από το λονδρέζο Ian Ritchie. Με αναφορές στην αρχιτεκτονική του 19ου αιώνα και οχήματα το γυαλί και το μέταλλο, γίνεται μία γέφυρα ανάμεσα στην παράδοση της ιστορικής πόλης και το σήμερα. Ογδόντα μέτρα πλάτος, 243 μέτρα μήκος και 30 μέτρα ύψος κόβουν την ανάσα!

Ο εκθεσιακός οργανισμός ιδρύθηκε το 1916 και σήμερα διοργανώνει 30 εκθέσεις, 198 συνέδρια και δέχεται 1.400.000 επισκέπτες. Ο τζίρος του είναι στα 69.000.000 ευρώ.

Η Έκθεση Βιβλίου της Λειψίας είναι η δεύτερη σημαντικότερη -μετά της Φραγκφούρτης- για τη Γερμανία. Είναι όμως η παλαιότερη στον κόσμο, καθώς χρονολογείται από το 14ο αιώνα! Προηγείται και του Γουτεμβέργιου και της τυπογραφίας. Ο διευθυντής της Oliver Zille κάνει λόγο για τους 156.000 επισκέπτες που δέχτηκε η έκθεση φέτος το Μάρτιο, το 1/3 των οποίων ήταν κάτω των 20 ετών. «Στις εκδηλώσεις μετέχει όλη η πόλη. Γίνονται events παντού, ενώ σημαντική για μας είναι η προώθηση της ανάγνωσης. Έχουμε σειρά εκδηλώσεων με σλόγκαν ‘Η Λειψία διαβάζει’. Συμμετέχουν εκθέτες από πολλές χώρες, με όλα τα είδη των εκδόσεων, κάτι που μας δίνει την ευκαιρία να δούμε ποια είδη πεθαίνουν και ποια γνωρίζουν άνθηση». Εμφανίζεται συγκρατημένα αισιόδοξος, καθώς η οικονομική κρίση δεν επιτρέπει παρά μόνο πολύ συγκρατημένες εκτιμήσεις για το μέλλον. Ο κ. Zille επισκέφθηκε πέρυσι τη Διεθνή Έκθεση Βιβλίου της Θεσσαλονίκης και εντυπωσιάστηκε από κάποια events. «Εάν η Ελλάδα ενδιαφέρεται σοβαρά για τη συγκεκριμένη έκθεση, υπάρχει ελπίδα. Εάν όχι, δεν υπάρχει καμία…».

Νεορεαλισμός με το βαμβάκι

Η Λειψία είναι η πόλη στην οποία εργάστηκε ο Bach από το 1723 έως το 1750. Στην εκκλησία του Αγίου Θωμά βρίσκεται ο τάφος του. Η μουσική ιστορία της πόλης όμως περιλαμβάνει ονόματα όπως του Mendelssohn, του Schumann, του Richard Wagner, του Malher, ενώ με την Gewandhaus, Ορχήστρα της Λειψίας, συνέδεσε το όνομά του ο «πολύς» Kurt Mazur.

Η ιστορία των γραμμάτων και των τεχνών περιλαμβάνει και άλλα ονόματα. Στη Λειψία ο Friedrich Von Schiller έγραψε την «Ωδή στη Χαρά», την οποία μελοποίησε ο Beethoven στην 9η Συμφωνία του. Όσο για τον Johann Wolfgang von Goethe, σπούδασε Νομική στη Λειψία και εμπνεύστηκε από το εστιατόριο Auerbachs Keller, για να τοποθετήσει εκεί την πρώτη σκηνή από το Faust.

Και η ζωγραφική όμως έχει το δικό της μερίδιο στην πόλη. Με Σχολή Καλών Τεχνών από το 18ο αιώνα, διαθέτει τη δική της σχολή νεορεαλισμού στη σύγχρονη ζωγραφική. Ο Neo Rauch, από τους πλέον διαπρεπείς εκπροσώπους της, πουλά τα έργα του εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ μόλις στα 50 του χρόνια. Ο Rauch είναι ένας από τους πρώτους καλλιτέχνες που εγκαταστάθηκαν στο Spinnerei, το παλιό βιομηχανικό χώρο επεξεργασίας βάμβακος, όταν αυτός μετατράπηκε σε χώρο που θα προσέλκυε καλλιτέχνες και γκαλερίστες. Ο τεράστιος βιομηχανικός χώρος -κάτι σαν ένα Fix στο εικοσαπλάσιό του- απασχολούσε χιλιάδες εργάτες επί ΛΔΓ. Αγοράστηκε από τρεις επιχειρηματίες οι οποίοι οραματίστηκαν ένα «χωριό τέχνης». Τα τεράστια κτίρια με το άπλετο φως είναι ιδανικά για δημιουργία. Σήμερα, με τα ενοίκια να κυμαίνονται από 2 έως 5 ευρώ το τετραγωνικό μέτρο, περισσότεροι από 100 καλλιτέχνες και δεκατρείς εκθεσιακοί χώροι απολαμβάνουν τον άνεμο της έμπνευσης του Spinnerei. Εκατοντάδες εκθέσεις πραγματοποιούνται κάθε χρόνο με τη συμμετοχή καλλιτεχνών από όλο τον κόσμο και ήταν μεγάλη χαρά να βρούμε ανάμεσά τους ονόματα Ελλήνων, όπως αυτό του Γιάννη Κουνέλη.

Η Θεσσαλονίκη της Λειψίας

Εκτός από το «Σπίτι των Ελλήνων», το οποίο διοργανώνει διαλέξεις, εκδηλώσεις και παραδίδει μαθήματα Ελληνικών, στη Λειψία έχει δημιουργηθεί και ένας Σύλλογος για την προώθηση της αδελφοποίησης με τη Θεσσαλονίκη. Ενεργό ρόλο βεβαίως έχει και ο δήμος, εκπρόσωποι του οποίου επισκέφθηκαν τον περασμένο Ιούνιο τη Θεσσαλονίκη. Η Caren Marusch-Krohn, μέλος της αποστολής, ελπίζει σε σύσφιξη των σχέσεων των δύο πόλεων. Τον περασμένο Οκτώβριο, για την επέτειο της Ημέρας της Γερμανικής Ενότητας, το συγκρότημα amarcord έδωσε συναυλία στη Ροτόντα. «Οι πολιτιστικές εκδηλώσεις είναι ένα πεδίο στο οποίο μπορούμε να συνεργαστούμε. Ελπίζουμε πολύ στο άνοιγμα των σχέσεων με τη Θεσσαλονίκη. Μπορούν να ακολουθήσουν ανταλλαγές σε μορφωτικό επίπεδο αλλά και εμπορικές συνεργασίες». Ελπίζει και σε μία «ανταλλαγή ιδεών και έμπνευσης».

Το πανεπιστήμιο της Λειψίας είναι από τα παλαιότερα του κόσμου και διάσημο για το πολύ υψηλό επίπεδο στις σπουδές γύρω από τις τέχνες και τις θετικές επιστήμες. Χρονολογείται από το 15ο αιώνα και φιλοξενεί χιλιάδες φοιτητές που δίνουν ζωή, χρώμα και πνοή. Ένα από τα μεγάλα στοιχήματα για τις αρχές είναι να κρατήσουν όλους αυτούς τους νέους στη Λειψία, ωθώντας τους να δημιουργήσουν τις δικές τους επιχειρήσεις και να συμβάλουν με τον τρόπο τους στο νέο αέρα που ονειρεύονται για την πόλη τους. Όπως ακριβώς θα έπρεπε να συμβαίνει και με τη Θεσσαλονίκη…

Αθεΐα, κβάντα και ροκ

Το 80% των κατοίκων της Λειψίας δηλώνουν άθεοι. Ωστόσο η πόλη είναι γνωστή ως «η πόλη του Bach».

Η Porsche έχει μεταφέρει το εργοστάσιο παραγωγής των Cayenne και των Panamera στη Λειψία. Η DHL και το Amazon την έχουν επιλέξει ως ευρωπαϊκό κέντρο διανομής τους.

Ένα από τα σημαντικότερα Ινστιτούτα Max Planck υπάρχει στη Λειψία. Στο πανεπιστήμιό της δίδαξε ο τιμημένος με Νόμπελ φυσικός Werner Heisenberg, θεμελιωτής της Κβαντικής Μηχανικής.

Ο Bill και ο Tom Kaulitz του συγκροτήματος Tokio Hotel γεννήθηκαν στη Λειψία το 1989.

Τα κεριά που γκρέμισαν το τείχος

Πόσοι θυμούνται ότι η Λειψία είναι η πόλη από την οποία άρχισε η κατάρρευση του σιδηρού παραπετάσματος; Οι κάτοικοί της διαδήλωναν κάθε Δευτέρα για περίπου έναν χρόνο πριν από την πτώση του τείχους του Βερολίνου, ζητώντας «να αλλάξουν τα πράγματα». «Άντρο» τους η εκκλησία του Αγίου Νικολάου, όπου μαζεύονταν για τις συνεννοήσεις τους. Από κοντά φυσικά οι άνθρωποι της φοβερής και τρομερής Στάζι. Στη Λειψία βρίσκονταν τα κεντρικά γραφεία της Staats Sicherheit, Κεντρικής Υπηρεσίας Πληροφοριών της ΛΔΓ, που σήμερα λειτουργούν ως «Μουσείο Στάζι». Περνώντας τη βαριά πόρτα του κτιρίου που βρίσκεται στη «Στρογγυλή Γωνία», νιώθεις το βάρος του παρελθόντος, τη μυρωδιά των φακέλων και της προδοσίας. Της έλλειψης εμπιστοσύνης στο φίλο, το γείτονα, το συγγενή, το σύντροφο. Διάχυτη στην κοινωνία της Λειψίας για 40 χρόνια, δεν εμπόδιζε τους κατοίκους της να διαμαρτύρονται μία φορά την εβδομάδα.

«Όλοι θέλαμε να αλλάξουν τα πράγματα», θυμάται η Ursula Novotny, καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο της Λειψίας και εκπρόσωπος του Γερμανοελληνικού Συλλόγου «Σπίτι των Ελλήνων». Λάτρης της Ελλάδας και άριστη γνώστης της γλώσσας, η κ. Novotny δεν μπορούσε για χρόνια να πραγματοποιήσει την επιθυμία της να επισκεφθεί τη χώρα. Γνωστή τόσο για το φιλελληνισμό όσο και για την αντικαθεστωτική δράση της, μιλά με πίκρα για εκείνες τις Δευτέρες, όταν ο κόσμος διαμαρτυρόταν με κεριά στα χέρια. Πέραν του συμβολισμού τα κεριά είχαν και μία πρακτική σημασία: Οι διαδηλωτές κρατούσαν το κερί με το ένα χέρι, ενώ με το άλλο το προστάτευαν από τον αέρα. Με αυτόν τον τρόπο οι δυνάμεις ασφαλείας δεν μπορούσαν να ισχυριστούν ότι οι διαδηλωτές -οι οποίοι κάποια στιγμή έφτασαν τις 400.000- κρατούσαν όπλα!

Για αυτές τις Δευτέρες υπάρχουν ελάχιστα ντοκουμέντα, καθώς ελάχιστοι σκέφτονταν να τις κινηματογραφήσουν ή να τις απαθανατίσουν φωτογραφικά, αντίθετα με την πτώση του τείχους του Βερολίνου. Για τους κατοίκους της Λειψίας όμως είναι η συμβολή τους στην αλλαγή του ρου της ιστορίας.

* Για την επίσκεψη στη Λειψία ευχαριστούμε: Ομοσπονδιακή κυβέρνηση και υπουργείο Εξωτερικών της Γερμανίας, δήμο Λειψίας, Ευρωπαϊκή Ακαδημία Βερολίνου, Γερμανικό Γενικό Προξενείο Θεσσαλονίκης.
http://www.makthes.gr/news/reportage/65906/

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου